zondag 5 november 2017

Woede-uitbarsting of meltdown?

Ik heb jarenlang geworsteld met de vraag of zoonlief zijn woede ontlaadde als hij explodeerde óf dat het toch wat anders was. Mensen die met ons meedachten, zowel GGZ-professionals alsook opvoed-ervaringsdeskundigen, leken alleen in de richting van manipulatie en woede-ontlading te kijken. En het leek ook heel verklaarbaar, ware het niet dat deze explosieve buien niet onder controle te krijgen waren en ook op de meest onverwachte momenten de kop opstaken.


In Engelstalige literatuur komt regelmatig het woord 'meltdown' ter sprake. Kennelijk wordt er in andere culturen ook anders tegen autisme en gedrag aangekeken. Hebben we hier te maken met een bepaalde kokervisie van de Nederlandse (kinder)psychiatrie? Er is zoveel meer dan alleen de Hollandse-klei-autisme-aanpak.

Wat is het niet en wat is het wel
Als iemand met autisme een meltdown krijgt kan dat worden aangezien voor een woede-uitbarsting. Als er ook op gereageerd wordt alsof het om een woede-uitbarsting gaat is dat erg ongunstig, ja zelfs traumatisch voor het kind. Het gevoel van niet begrepen worden, waar mensen met autisme sowieso snel last van hebben, wordt weer eens flink gevoed.

Een meltdown is geen 'strijd om de macht'
of een dwingende poging om aandacht te krijgen.
Het is een reactie van het lichaam op overbelasting door stress,
als gevolg van overprikkeling.
Het is een op herstel gerichte ontlading van die spanning.

Het verschil tussen een meltdown en een woede-uitbarsting is: het krijgen van een meltdown is geen vrijwillige keus en je hebt er vrijwel geen controle over. Je bent erg overstuur en angstig, of ook kwaad. Toch besef je vaak niet goed wat er aan de hand is, waardoor er nare dingen kunnen gebeuren.
Bij een woede-uitbarsting is er meer controle over het eigen gedrag en is het duidelijker waar het om draait en wat de persoon wil. Een woede-uitbarsting is geen reactie van het lichaam maar actief gedrag om iets te bereiken. Zulk gedrag kan worden bijgesteld.

Toen ik dit goed tot me door liet dringen, heb ik een potje zitten huilen. Het verklaart namelijk zoveel onderbuikgevoelens die ik al jaren heb, maar die altijd de kop ingedrukt werden door zoveel theorieën en goedbedoelde adviezen: "hij doet het erom..., hij manipuleert je waar je bij staat..., pak hem wat steviger aan..., hij dramt net zo lang totdat hij zijn zin heeft..., je verwent hem op deze manier..."
Zulke statements, die we geloofd hebben maar die steeds minder geloofwaardig bleken, hebben gemaakt dat wij onze zoon nooit helemaal goed begrepen hebben. Laat staan de juiste hulp hebben kunnen bieden.

* vertaling

Gaat het om een woede-uitbarsting of autistische meltdown? Natuurlijk is er overlap en soms volgt het een uit het ander, maar met deze vier vragen kun je beter inschatten wat er aan de hand is:

- Is de persoon gericht op reacties van de anderen?
- Heeft de persoon besef van eigen veiligheid?
- Heeft de persoon controle over het eigen gedrag?
- Wordt alles vanzelf weer normaal na de crisis?

Bij een woede-uitbarsting is het antwoord op deze vragen vooral 'ja', bij een meltdown is het antwoord vooral 'nee'.

Een meltdown hoeft niet altijd op een woede-uitbarsting te lijken. Het kan ook een instorten zijn, overstuur met bijvoorbeeld onbeheersbare huilbuien.
- Het komt veel voor bij autisme, ook bij volwassenen
- Het lijkt vaak op een woede-uitbarsting maar is iets heel anders
- Een meltdown is geen onwenselijk gedrag dat moet worden gecorrigeerd
- Is nauwelijks of niet bij te sturen door de persoon die het overkomt
- Het is een stressreactie van het lichaam als gevolg van overbelasting

Wat te doen?
Belangrijke dingen bij een meltdown zijn: geruststelling, veiligheid en een vertrouwde plek. Als iemand een meltdown heeft is het voor omstanders het beste om heel kalm te doen en vooral niet dramatisch te reageren.
Verder is het belangrijk om heel voorzichtig te zijn met aanraken. Een autistisch iemand is daar vaak erg gevoelig voor en tijdens een meltdown kunnen aanrakingen onverdraaglijk zijn, hoe goed bedoeld ook.

Gaan overleggen met iemand die een meltdown heeft is geen goed idee. Tijdens een meltdown kan iemand niet meer helder denken en communiceren. Door een poging tot gesprek kan men zich nog meer bedreigd gaan voelen.
Neem wat er gezegd wordt niet persoonlijk op (en wat kan dat moeilijk zijn!) en ga er zo min mogelijk op in. Vermijd confrontaties want die maken de toestand alleen maar erger.
Na een meltdown is er soms veel tijd nodig om bij te komen en weer nieuwe energie op te doen.
Meltdowns proberen te voorkomen is echt de moeite waard, maar waarschijnlijk niet altijd mogelijk. Het is goed om voorbereid te zijn en een plan te maken hoe ermee om te gaan.

Ik hoop je hiermee wat inzicht gegeven te hebben in een uiterst belangrijke vraag, namelijk: hoe voorkom je als ouder dat je nóg verder verwijderd raakt van je kind, dat je kind zich nóg onbegrepener voelt dan hij/zij zich al voelt door het anders-zijn?

Liefs van Henny




*vertaling:
Blijf rustig
Ga niet in gesprek
Wees ervan overtuigd dat je kind veilig is
Leg een favoriet speelgoedstuk in zicht,
zodat het beschikbaar is als je kind is gekalmeerd.


2 opmerkingen: